1
เราทราบกันดีว่าความเครียดไม่ดีต่อสุขภาพ มันนำมาซึ่งโรคร้ายมากมาย และอาจทำให้ตายไวเกินจำเป็น แต่ทุกคนล้วนแล้วแต่ใช้ชีวิตอยู่กับความเครียดด้วยกันทั้งนั้น มากบ้างน้อยบ้างต่างกันไป กระนั้นก็มีเรื่องน่าแปลกคือ แม้เราจะรู้ว่าไม่ดีและไม่อยากเครียด แต่พอใช้ชีวิตกับมันบ่อยเข้ากลับกลายเป็นว่าบางคนขาดมันไม่ได้ กระทั่งกลายเป็น 'เสพติด'
2
ในสมองของเรามีต่อมสำคัญชื่อพิทูอิทารีซึ่งทำหน้าที่หลั่งฮอร์โมนหลายชนิด สารหนึ่งที่เราชอบเรียกมันด้วยชื่อเล่นกันว่า 'สารแห่งความสุข' คือเอนโดฟิน ซึ่งแปลตามตัวได้ว่ามอร์ฟีนที่เกิดขึ้นเองในร่างกาย ทำหน้าที่ควบคุมความเจ็บปวดและความหิว พอสารนี้หลั่งออกมาร่างกายจะรู้สึกดี ลดความรู้สึกปวดเมื่อยกล้ามเนื้อหรือรู้สึกหิวลงไป เวลาออกกำลังกายหรือออกแรงหนัก ร่างกายจะหลั่งเอนโดฟิน เป็นไปได้ว่าร่างกายสร้างสารนี้ขึ้นมาเพื่อทำให้ตัวเองอยู่รอด เพราะหลังจากวิ่งล่าสัตว์หรือหนีสัตว์มายาวนานอาจรู้สึกเจ็บปวดกล้ามเนื้อหรือหิว จึงต้องทำให้อาการเหล่านั้นทะเลาลง กลายเป็นสารความสุขไปเสียอย่างนั้น
3
สารที่ตรงข้ามกับเอนโดฟีนคืออะดรีนาลิน ซึ่งหลั่งจากต่อมหมวกไตที่ควบคุมโดยต่อมพิทูอิทารีอีกที สารนี้ทำให้หัวใจเต้นแรง ตื่นตัว บางคนเรียกมันว่า 'สารแห่งความเครียด' อาจหลั่งออกมาตอนโกรธ รุ่มร้อน หรือเป็นทุกข์ ว่าง่ายๆ คือถ้าอะดรีนาลินหลั่งก็ 'พร้อมสู้'
4
สุข-ทุกข์ของคนเราจึงขึ้นอยู่กับเจ้าสารสองตัวนี้ไม่น้อย เอนโดฟีนหลั่งหลังเหนื่อยหนักแต่ได้รับแล้วผ่อนคลาย อะดรีนาลินหลั่งแล้วตื่นตัว ตื่นเต้น พร้อมลุย แต่แฝงมากับความเครียด
5
ที่น่าสนใจก็คือ เมื่อชีวิตสมัยใหม่โดยเฉพาะในเมืองต่างๆ ทำให้พวกเราออกแรงกายกันน้อยลง วันๆ ก็นั่งอยู่กับหน้าจอเสียมาก ทำให้โอกาสที่เอนโดฟีนจะหลั่งออกมามีน้อยเหลือเกิน ในทางตรงกันข้าม, เมื่อเราเครียดจากการรับข่าวสารต่างๆ ร่างกายก็หลั่ง 'สารพร้อมสู้' อย่างอะดรีนาลินถี่รัว เราจึงตื่นตัวเพราะสารแห่งความเครียดมากกว่าผ่อนคลายจากสารแห่งความสุข
6
อาการตื่นตัวแบบนี้ทำให้เราเสพติดได้เหมือนกัน เพราะมันกระตุ้นเราเหมือนยาเสพติด เราอาจหลงรู้สึกไปว่าตื่นเต้นก็ดีกว่าเงียบๆ เฉื่อยๆ การทำงานหนัก เสพข่าว เสพดราม่า อาชญากรรมรุนแรง เหล่านี้ ถ้าเริ่มสังเกตเห็นว่าเราหยิบมือถือขึ้นมาเปิดบ่อยๆ แล้ว 'มัน' ไปกับการเสพสื่อก็น่าตั้งสมมุติฐานว่าเราอาจมีอาการเสพติดความเครียดหรือเสพติดสารอะดรีนาลินก็เป็นได้
7
วิธีแก้คือ ปลีกตัวออกจากสิ่งที่ทำให้ใจเต้นแรงเสียบ้าง ไม่ว่าจะงานหนัก การถกเถียง สื่อเร้าอารมณ์ จะให้ดีก็แบ่งเวลาให้เอนโดฟินหรือสารแห่งความสุขบ้าง ด้วยการขยับร่างกาย ออกกำลังกายสักครึ่งชั่วโมง จะวางมือถือลงแล้วอ่านหนังสือยาวๆ สักพักก็ช่วยได้ (แต่เวลาเสพติดก็จะหยิบมือถือขึ้นมาอ่านสลับกันตลอดนั่นแหละ) ออกไปเดินในสวนสาธารณะก็ดี นั่งเล่นเงียบๆ ให้เวลาสงบๆ กับตัวเองก็อาจช่วยฝึกลดทอนความเร้าใจ (อันนำมาซึ่งความเครียด) ลงได้เช่นกัน
8
ความเครียดก็เหมือนยาเสพติด ในช่วงเวลาที่เราเสพอาจไม่รู้สึกว่ามันแย่ตรงไหน เราอาจเพลิดเพลินไปกับความตื่นเต้นที่ได้รับจากมัน ยิ่งชอบก็ยิ่งอยากได้อีก เพราะชีวิตประจำวันโดยทั่วไปค่อนข้างราบเรียบ เราจึงเสพติดความเร้าใจอันน่าตื่นเต้น แต่ในระยะยาวนี่เองที่น่ากลัว ความเครียดส่งผลต่อร่างกายในระดับลึก แก่ไว ตายเร็ว โรคร้ายรุมเร้า ถึงตอนนั้นก็อาจคล้ายกันกับคนติดยา คือมองย้อนกลับไปแล้วบอกตัวเองว่า รู้งี้ไม่เสพดีกว่า แต่ไม่ทันแล้ว
9
กระนั้น ความเครียดก็มีประโยชน์ และการรับข่าวสารต่างๆ ก็จำเป็น หรือการทุ่มเททำงานหนักก็เป็นเรื่องดี แต่จะทำอย่างไรให้สมดุล มิใช่เป็นไปโดยไม่รู้ตัวเหมือนถูกแรงลุ่มหลงในความเมามันดึงดูดให้เราจมอยู่กับสิ่งนั้นมากเกินไป
เพราะขึ้นชื่อว่า 'เสพติด' เสียแล้วเนี่ย
เรามันไม่ได้เป็นฝ่ายควบคุมมัน
แต่มันจะเป็นฝ่ายควบคุมเรา
#นิ้วกลม
#Roundfinger
สารแห่งความเครียด 在 ฮอร์โมน กับ การควบคุมน้ำหนัก ep.6 : คอร์ติซอล (ฮอร์โมนแห่ง ... 的推薦與評價
![影片讀取中](/images/youtube.png)
... นั่นก็คือ ฮอร์โมน ที่มีชื่อว่า คอร์ติซอล (ฮอร์โมน แห่งความเครียด ) ... ฮอร์โมน กับ การควบคุมน้ำหนัก ep.7 : เซโรโทนิน ( สารแห่ง ความผ่อนคลาย). ... <看更多>
สารแห่งความเครียด 在 ความเครียด ภัยเงียบร้ายทำลายร่างกาย กับหมอแอมป์ | BDMS ... 的推薦與評價
1. คอร์ติซอล (Cortisol) ฮอร์โมน แห่งความเครียด เป็นฮอร์โมนที่ทำให้เกิดโรค เครียด หากเกิดการหลั่งในอัตราสูง ร่างกายจะผลิต สาร อนุมูลอิสระเป็นจำนวน ... ... <看更多>